65 rocznica oswobodzenia Śremu spod okupacji hitlerowskiej

W dniu 16 stycznia 1945r. Armia Czerwona rozpoczęła ofensywę. Zajęto Warszawę, a wkrótce jej oddziały wkroczyły na tereny Wielkopolski. Od 18 stycznia przez Śrem przeciągały kolumny niemieckich uchodźców, dołączyły do nich także rodziny miejscowych Niemców, w ramach oficjalnie zarządzonej ewakuacji. W Rynku i przy młynie Muślewskiego wyznaczono punkty zbiórki, jednak wkrótce niemiecki exodus ze Śremu przybrał formę paniki. Pierwszy pociąg ewakuacyjny wyjechał ze Śremu 19 stycznia 1945r.


W pięć dni później Rosjanie bez oporu zajęli Książ, a potem ruszyli w stronę Śremu. Miasta broniły kilkusetosobowy batalion Wehrmachtu, Volkssturm i oddział żołnierzy węgierskich; siły te rozmieszczono głownie na przedpolu Śremu, w kierunku Zaniemyśla i Poznania. Żołnierze Armii Czerwonej zaatakowali Śrem 23 stycznia 1945r.

W okolicy Wójtostwa czołgi radzieckie rozbiły znajdującą się tam kampanię niemiecką, a potem doszło do kilkugodzinnej walki w rejonie cmentarza Zakładu dla Ubogich i koszar, gdzie Rosjanie użyli armat czołgowych. Wreszcie załoga niemiecka wycofała się w stronę Błociszewa. Wcześniej jednak żołnierze Wehrmachtu podpalili budynki dworca, cegielni i magazyn koło cmentarza.
Nie udało im się wysadzić zaminowanego już mostu na Warcie, gdyż jeden z mieszkańców Śremu, Stanisław Roszkiewicz, przeciął kable łączące zapalarkę z ładunkami wybuchowymi. Silnie uszkodzone ogniem artyleryjskim były koszary, Zakład dla Ubogich, budynki Urzędu Skarbowego i Ubezpieczalni Społecznej. W walkach poległo siedmiu czerwonoarmistów , a także ponad 80 żołnierzy niemieckich, których pochowano we wspólnej mogile na cmentarzu ewangelickim. Przed rozpoczęciem walk o miasto wśród śremian pojawiła się pogłoska o planowanej przez Niemców masowej egzekucji mieszkańców, jednak z perspektywy czasu należy stwierdzić, że zamiar ten wątpliwy.
Dzień 23 stycznia 1945r. zakończył okres okupacji hitlerowskiej Śremu i najbliższych okolic. Rozpoczął się czas odbudowy, nadziei, ale też i niepokoju o dalszy los miasta, regionu, kraju pod rządami nowej władzy.